Ninh Bình không chỉ níu chân du khách bởi cảnh sắc non nước hữu tình, những di sản văn hóa – lịch sử vang danh mà còn bởi nền ẩm thực độc đáo, phong phú mang đậm hương vị đồng quê Bắc Bộ. Nếu bạn đang lên kế hoạch ghé thăm vùng đất cố đô Hoa Lư, đừng bỏ qua cơ hội khám phá “thiên đường” ẩm thực nơi đây. Bài viết này sẽ là cẩm nang chi tiết, dẫn lối bạn qua hơn 11 món ăn ngon và đặc sản nổi tiếng nhất định phải thử khi đến Ninh Bình.

Phong cảnh ẩm thực Ninh Bình

Mục lục

1. Bún Mọc Kim Sơn

Bắt đầu hành trình ẩm thực tại Ninh Bình với món Bún Mọc Kim Sơn dân dã mà đậm đà. Không giống bún mọc ở nhiều nơi khác, bún mọc Kim Sơn có hương vị rất riêng. Nước dùng được ninh từ xương heo, trong và ngọt thanh. Viên mọc được làm từ thịt nạc xay nhuyễn, thêm chút mộc nhĩ, nấm hương, dai giòn sần sật. Món bún thường được ăn kèm với dọc mùng (bạc hà) thái lát, rau sống tươi ngon và chút mắm tôm (tùy chọn) để tăng thêm hương vị nồng nàn. Đây là món ăn sáng hoặc trưa tuyệt vời để khởi đầu ngày mới khám phá Ninh Bình.

  • Địa chỉ gợi ý: Các quán bún dọc QL10, khu vực thị trấn Phát Diệm, Kim Sơn.
  • Giá tham khảo: 25.000 – 40.000 VNĐ/bát.

2. Xôi Trứng Kiến Nho Quan

Đây là một đặc sản độc đáo và có phần hiếm có của vùng núi đá vôi Nho Quan. Xôi trứng kiến chỉ có vào một mùa nhất định trong năm, thường là khoảng tháng 2 đến tháng 4 âm lịch, khi loài kiến nâu làm tổ trên cây. Trứng kiến nhỏ li ti, màu trắng sữa, béo ngậy được người dân thu về, làm sạch rồi phi thơm với hành khô, sau đó trộn đều với xôi nếp dẻo thơm. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được vị dẻo của xôi, vị béo bùi, tí tách vui miệng của trứng kiến và hương thơm của hành phi. Đây chắc chắn là một trải nghiệm ẩm thực khó quên.

  • Địa chỉ gợi ý: Các phiên chợ quê hoặc nhà hàng đặc sản tại Nho Quan (theo mùa).
  • Giá tham khảo: 30.000 – 50.000 VNĐ/đĩa (tùy thời điểm).

3. Bún Chả Quạt Ninh Bình

Tuy tên gọi giống món bún chả Hà Nội quen thuộc, nhưng Bún Chả Quạt Ninh Bình lại mang nét đặc trưng riêng. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách nướng thịt. Thịt ba chỉ hoặc thịt vai được tẩm ướp gia vị đậm đà, kẹp vào những chiếc kẹp tre hình cánh quạt rồi nướng trên than hồng. Nhờ vậy, miếng thịt chín đều, vàng ruộm, tỏa hương thơm nức mũi và giữ được độ mềm ngọt. Bún chả quạt được ăn kèm với bún rối trắng tinh, rau sống tươi mát và bát nước chấm chua ngọt pha vừa vặn, thêm chút đu đủ, cà rốt ngâm giòn. Cái vị khói thơm lừng từ thịt nướng quạt chính là điểm nhấn khó cưỡng của món ăn này.

  • Địa chỉ gợi ý: Quán Tình Mai (đường Trần Hưng Đạo), các quán ăn địa phương ở TP. Ninh Bình.
  • Giá tham khảo: 30.000 – 50.000 VNĐ/suất.

4. Cá Kho Gáo

Cá kho gáo là món ăn dân dã nhưng lại chứa đựng tinh hoa ẩm thực của người dân Ninh Bình. Nguyên liệu chính là cá sông (thường là cá trắm, cá quả) và quả gáo – một loại quả mọc dại có vị chua thanh đặc trưng. Cá được làm sạch, tẩm ướp gia vị rồi kho liu riu cùng quả gáo thái lát và các loại gia vị khác như riềng, sả, ớt. Vị chua của gáo thấm vào từng thớ cá, làm giảm vị tanh, tăng hương thơm và tạo nên một vị chua ngọt hài hòa, rất đưa cơm. Món cá kho gáo ngon nhất khi ăn nóng cùng cơm trắng.

  • Địa chỉ gợi ý: Các nhà hàng ẩm thực đồng quê ở Ninh Bình (ví dụ: Nhà hàng Thăng Long, Nhà hàng Cố Đô).
  • Giá tham khảo: 150.000 – 300.000 VNĐ/niêu (tùy loại cá và kích thước).

5. Thịt Dê Núi Ninh Bình

Nhắc đến ẩm thực Ninh Bình, không thể không nhắc đến thịt dê núi trứ danh. Dê được chăn thả tự nhiên trên các sườn núi đá vôi, ăn lá cây thuốc và thảo dược nên thịt rất săn chắc, ít mỡ, thơm ngon và được cho là bổ dưỡng. Thịt dê Ninh Bình có thể chế biến thành hàng chục món ăn hấp dẫn như: dê tái chanh, dê nướng, dê hấp, lẩu dê, nem dê, dê xào lăn,…

Thịt dê núi Ninh Bình tái chanh

Món dê tái chanh với thịt dê thái mỏng, trộn cùng nước cốt chanh, riềng, sả, lá chanh và các loại rau thơm, ăn kèm bánh đa và chấm tương gừng là món được ưa chuộng nhất. Vị ngọt của thịt dê hòa quyện với vị chua thanh của chanh, vị cay nồng của riềng sả tạo nên một hương vị khó quên.

Thịt dê núi Ninh Bình chế biến

  • Địa chỉ gợi ý: Nhà hàng Đức Dê (đường Tràng An), Nhà hàng Chính Thư (khê đầu Hạ, Hoa Lư), khu vực xung quanh Tam Cốc, Tràng An có rất nhiều quán dê ngon.
  • Giá tham khảo: 150.000 – 300.000 VNĐ/món (tùy món và số lượng).

6. Cá Chuối Nướng

Cá chuối (cá quả, cá lóc) đồng chắc thịt, được làm sạch, tẩm ướp gia vị đậm đà rồi dùng rơm hoặc lá chuối bọc lại, vùi vào tro nóng hoặc nướng trực tiếp trên than hoa. Cách chế biến độc đáo này giúp thịt cá chín đều, giữ được độ ngọt tự nhiên và thoảng hương thơm của rơm hoặc lá chuối. Khi ăn, gỡ lớp vỏ cháy bên ngoài ra, để lộ phần thịt cá trắng nõn, thơm phức. Cá chuối nướng thường được chấm cùng muối tiêu chanh hoặc nước mắm pha tỏi ớt, ăn kèm rau sống, khế chua, chuối xanh.

  • Địa chỉ gợi ý: Các nhà hàng ẩm thực đồng quê, khu vực Tam Cốc.
  • Giá tham khảo: 100.000 – 250.000 VNĐ/con (tùy kích thước).

7. Cơm Cháy Ninh Bình

Cơm cháy là đặc sản “vàng” của Ninh Bình, một món quà không thể thiếu sau chuyến đi. Khác với cơm cháy thông thường, cơm cháy Ninh Bình được làm từ gạo dẻo, nấu bằng nồi gang trên bếp củi để tạo lớp cháy vàng đều, giòn rụm mà không cứng. Miếng cơm cháy giòn tan, thơm mùi gạo mới, thường được ăn kèm với nước sốt đặc biệt hoặc ruốc (chà bông) heo.

Cơm cháy Ninh Bình giòn rụm

Nước sốt phổ biến nhất là sốt thịt dê, tim cật heo xào cùng hành tây, nấm, cà rốt… đậm đà, sánh quyện. Khi ăn, rưới nước sốt nóng hổi lên miếng cơm cháy giòn, âm thanh “xèo xèo” vui tai cùng hương vị hòa quyện chắc chắn sẽ làm bạn thích thú. Bạn có thể thưởng thức tại chỗ hoặc mua các gói đóng sẵn về làm quà.

Cơm cháy Ninh Bình ăn kèm sốt
Các loại đặc sản Ninh Bình bao gồm cơm cháy

  • Địa chỉ gợi ý: Các nhà hàng, quán ăn trên địa bàn tỉnh. Để mua về: Cơm cháy Hoa Lư, Cơm cháy Đại Long, các cửa hàng đặc sản dọc đường Tràng An, quốc lộ 1A.
  • Giá tham khảo: 40.000 – 80.000 VNĐ/suất ăn tại chỗ; 35.000 – 100.000 VNĐ/gói mang về (tùy loại và trọng lượng).

8. Bánh Trôi Ninh Bình

Không chỉ có món mặn, Ninh Bình còn có món bánh trôi ngọt ngào, thanh mát để tráng miệng. Bánh trôi Ninh Bình khá giống bánh trôi tàu, với vỏ bánh làm từ bột nếp dẻo thơm, nhân bên trong thường là đậu xanh xay nhuyễn hoặc đường phên. Bánh được nấu trong nước đường gừng ấm nóng, có vị ngọt thanh, thơm nồng mùi gừng. Thưởng thức một bát bánh trôi nóng hổi vào buổi tối se lạnh ở Ninh Bình là một trải nghiệm thú vị.

  • Địa chỉ gợi ý: Các quán chè, quán ăn vặt ở TP. Ninh Bình.
  • Giá tham khảo: 10.000 – 20.000 VNĐ/bát.

9. Gỏi Cá Nhệch Kim Sơn

Gỏi cá nhệch là một đặc sản cầu kỳ, tinh tế và nổi tiếng của vùng Kim Sơn. Cá nhệch (loại cá da trơn, giống lươn) được làm sạch nhớt rất kỹ, lọc xương, thái lát mỏng rồi bóp với thính gạo rang vàng óng. Món gỏi này đặc biệt ở phần nước chấm gọi là “chẻo”. Chẻo được chế biến từ xương cá giã nhuyễn, nấu cùng mẻ, gừng, tỏi, ớt, mắm tôm và gia vị, tạo thành một loại nước chấm sền sệt, béo ngậy, đậm đà hương vị đặc trưng.

Khi ăn, người ta dùng bánh đa nem hoặc lá sung, lá ổi, lá mơ… cuốn cùng gỏi cá nhệch, các loại rau thơm rồi chấm ngập vào bát chẻo. Vị ngọt bùi của cá, vị thơm của thính, vị chua cay mặn ngọt của chẻo và hương vị tổng hòa của các loại lá tạo nên một món ăn vô cùng độc đáo và hấp dẫn.

  • Địa chỉ gợi ý: Nhà hàng Vũ Bảo (Kim Sơn), Nhà hàng Tính Gỏi (Kim Sơn), các nhà hàng đặc sản ở TP. Ninh Bình.
  • Giá tham khảo: 200.000 – 400.000 VNĐ/suất (tùy số lượng).

10. Ốc Núi Ninh Bình

Ốc núi là một sản vật quý hiếm của vùng núi đá vôi Ninh Bình. Loại ốc này thường chỉ xuất hiện sau những cơn mưa rào mùa hè (khoảng tháng 4 đến tháng 8). Ốc núi có kích thước khá lớn, miệng loe, mình dẹt, thịt rất dai, giòn, ngọt và có mùi thơm thoang thoảng của lá cây thuốc. Ốc núi có thể chế biến thành nhiều món ngon như hấp gừng sả, luộc chấm mắm, xào me, xào tỏi… Món ốc núi luộc chấm mắm gừng đơn giản nhưng lại giữ được trọn vẹn vị ngọt tự nhiên và độ giòn sần sật đặc trưng của ốc.

  • Địa chỉ gợi ý: Các nhà hàng đặc sản ở khu vực Hoa Lư, Tam Cốc, Tràng An (theo mùa).
  • Giá tham khảo: 100.000 – 200.000 VNĐ/đĩa (tùy thời điểm và cách chế biến).

11. Nem Chua Yên Mạc

Làng Yên Mạc, huyện Yên Mô từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm nem chua. Nem chua Yên Mạc có hương vị riêng biệt, khác với nem chua Thanh Hóa hay nem Phùng. Nem được làm chủ yếu từ thịt nạc mông heo tươi ngon, thái hoặc giã tay, trộn với bì heo luộc thái sợi, thính gạo rang thơm và các gia vị theo công thức gia truyền. Nem được gói chặt tay bằng lá ổi hoặc lá sung để tạo mùi thơm đặc trưng, bên ngoài bọc lớp lá chuối dày.

Sau vài ngày lên men tự nhiên, nem có vị chua dịu, ngọt của thịt, dai giòn của bì và thơm mùi lá gói. Nem chua Yên Mạc thường được ăn trực tiếp, chấm cùng tương ớt hoặc nước mắm tỏi ớt, là món nhắm tuyệt vời hoặc món quà ý nghĩa mang về từ Ninh Bình.

  • Địa chỉ gợi ý: Các cửa hàng đặc sản tại Yên Mạc, Yên Mô hoặc các cửa hàng đặc sản Ninh Bình.
  • Giá tham khảo: 40.000 – 60.000 VNĐ/chục.

Thưởng thức ẩm thực Ninh Bình

Hành trình khám phá ẩm thực Ninh Bình là một trải nghiệm đầy màu sắc và hương vị. Từ những món ăn dân dã đồng quê đến những đặc sản trứ danh nức tiếng, mỗi món ăn đều kể một câu chuyện về vùng đất và con người nơi đây. Hy vọng với cẩm nang này, bạn sẽ có những giây phút thưởng thức ẩm thực thật đáng nhớ tại Ninh Bình. Đừng ngần ngại thử hết những món ngon này nhé!